( ( 4147 ) ) مىفتد اين عقلها در افتقاد * در مغاكىّ حلول و اتحاد ن 1035 10 - ك 349 4 افتقاد : نادارى . مغاك : فارسى ، گودال . ( ( 4148 ) ) اى اياز گشته فانى ز اقتراب * همچو اختر در شعاع آفتاب ن 1035 11 - ك 349 4 اى اياز گشته فانى : اين بيت و بيت بعد به ظاهر مناسب آن جاست . كز دل هر يك دو صد آه زمان همچو دودى مىشدى بر آسمان و اينجا ، اياز طلب عفو مىكند از شاه . ليكن نظر دقيق آن است كه مىگويد : ايازى نيست و فانى است . اياز هم تويى . چنان كه گويد : اى گرفته . . . ، و ز انكه از نقشم . . . ( ( 4151 ) ) من كه باشم كه بگويم عفو كن * اى تو سلطان و خلاصه امر كن ن 1035 14 - ك 349 9 خلاصه امر كن : اشارت است به اينكه سلطان محمود صورت معنى انسان كامل است ، كه خلاصهء وجود منبسط است ، كه مرتبهء ظهور حق و وجه حق است و انسان كامل لفِّ او و رتقِ اوست ، و او نشر و فتق . و در اصطلاح صوفيه « حقِ مخلوق به » گويند آن را . و آن كلمة الله ، و امر كُن يعنى امر تكوينى است . و حضرت امير المؤمنين على - عليه السلام - در نهج البلاغه فرموده : « يَقُوُلُ لِمَن أرادَ كَونُه كُن فَيَكُون لا بِصَوتٍ يَقرَعُ وَلا بِنِداءٍ يُسمَعُ وَإنَّما كَلامُه سُبحانَه فِعلٌ مِنه » ( 1 ) ( ( 4153 ) ) من كى آرم رحم خلم آلود را * ره نمايم علم حلم اندود را ن 1035 21 - ك 349 10 خلم : به خاء معجمه فارسى ، به وزن و معنى خشم و غضب . علم حلم اندود را : ظاهر تحريف از نسّاخ باشد ، حلم علم بوده . چه حلم از روى علم ، تماميّت دارد . و فى الدعاء « اَلحَمدُ لِلَّه عَلى حِلمِه بَعدَ عِلمِه » ( 2 ) ( ( 4154 ) ) صد هزاران صفع را ارزانِيَم * گر زبون صفعها گردانِيَم ن 1035 22 - ك 349 10 صفع : سيلى .

--> ( 1 ) نهج البلاغه ، خطبهء 186 . . ( 2 ) اقبال الاعمال سيد بن طاوس ، تحقيق جواد القيومى ، ج 1 ، ص 140 . .